Stacks Image 3579
In totaal zijn er met een 200 inwoners door de gehele gemeente gesprekken gevoerd. Dit met behulp van de werkmethode Johanna. Alleen met het dorp Raard en Holwerd is het (logistiek) niet gelukt om een serie gesprekken te voeren in het laatste kwartaal van 2013.

Over het algemeen zijn de inwoners positief over hun dorp of wijk. Weliswaar is er zorg over de toekomst, zoals de woningvoorraad (is deze wel geschikt voor ouderen zodat ze zolang mogelijk in eigen omgeving kunnen wonen?), de beschikbaarheid en bereikbaarheid van voorzieningen en zorg, het (openbaar) vervoer en het hoge alcoholgebruik onder jongeren. Tegelijkertijd zijn de inwoners strijdbaar en krachtig. De woorden krimp en vergrijzing worden als negatief ervaren en zo ervaren de inwoners hun leefomgeving niet.

Wensen zijn er ook
  • vanuit een realistische kijk op de toekomst van hun dorp of wijk, ontwikkelingen mogelijk maken en kansen grijpen
  • versterken van de sociale cohesie en het versterken van de onderlinge hulp
  • ondernemen van acties die gefaciliteerd worden door gemeente en organisaties
  • meedenken en meedoen
  • verbinden en ontschotten
  • oprichten van een zorg- of woningcoöperatie
Naast een schat aan gegevens voor de analyse en aanbevelingen van het project, leverde de gesprekken direct ook heel veel informatie op waar de inwoners (eventueel met ondersteuning van de Mienskipswurker van Stichting het Bolwerk) mee verder kunnen en willen. Onderstaand een aantal voorbeelden:
Stacks Image 3592
Jantjezeepolder
Jantjezeepolder is met bijna 3.000 inwoners een grote wijk in Dokkum; meer dan een derde deel van de inwoners van Dokkum is woonachtig in Jantjezeepolder. De wijk kent relatief een hoog aandeel jeugd. Het aandeel huishoudens met een laag inkomen is met 40% het laagst van heel Dongeradeel, het aandeel allochtonen is het hoogst van de gemeente en bedraagt 5,6%.

De zorgvraag is hoog en zal voor de chronische aandoeningen sterker stijgen dan in de rest van Dongeradeel. De vraag naar geboortezorg ligt in de toekomst in Jantjezeepolder hoger dan in de rest van de gemeente. Jantjezeepolder kent een hoog alcoholgebruik. De psycho-sociale problematiek neemt in de toekomst toe. De toenemende zorgvraag heeft zijn invloed op de toename van de huisartsenzorg en overige eerstelijns zorg. Voor de gemeentelijke voorzieningen zijn geen gegevens beschikbaar.

Het gesprek
De inwoners van de wijk praten over de problemen in hun buurt. Eenzaamheid en psychosociale problemen worden benoemd. Ook de bereidheid om wat voor elkaar te betekenen komt aan de orde. Wat men jammer vind, is dat het netwerk van de kerken in de wijk hier geen verbindende rol in speelt. De kerk richt zich op haar kerkgangers, terwijl ze – volgens de bezoekers – een meer bredere rol in de wijk kunnen vervullen.

Het idee
Uit dit gesprek ontstond het idee om samen met het kerkelijk netwerk in de wijk onderlinge hulp voor iedereen mogelijk te maken. Een digitale ontsluiting van hulpvragen en hulpaanbod werd als instrument genoemd. Hierdoor kan een koppeling tussen jong en oud tot stand worden gebracht en wordt de groep actieve wijkbewoners vergroot.

De oplossing
De “Mienskipswurker” zal met de diaconie in gesprek en eventueel kortdurend ondersteunen om de link naar de gehele wijk te maken en om zo mogelijk gebruik te maken van een digitaal hulpmiddel.

Het gesprek
Wijkbewoners geven aan dat er eigenlijk geen huizen in de wijk staan die echt geschikt zijn voor senioren. Daardoor word je bijna gedwongen om aan het eind van je leven toch nog te verhuizen, werd verteld. Of dit niet anders kan, zo is de vraag.

Het idee
Wijkbewoners willen geïnformeerd worden over de mogelijkheden van seniorenwoningen en of dat ook in hun wijk mogelijk is.
Het advies
In Nederland ontstaan op diverse plaatsen “Krasse Knarren Hofjes”. De Mienskipswurker zal het adres van de ontwikkelaar doorgeven aan de inwoners, zodat zij zelf een informatiebijeenkomst gaan organiseren.
Stacks Image 3608
Paesens Moddergat
Paesens vormt met Moddergat een tweelingdorp en heeft ongeveer 500 inwoners. De demografische opbouw wijkt iets af van het gemiddelde van Dongeradeel, er wonen meer volwassenen in de leeftijd 45 – 64 en 65 – 74 jaar in Paesens-Moddergat. Het aantal kinderen tussen 0-14 jaar is lager dan gemiddeld in Dongeradeel.
De sociaal economische status van de bevolking is laag. De zorgvraag van de meest voorkomende chronische aandoeningen neemt net als in de hele gemeente ook in Paesens-Moddergat toe.
De inwoners uit Paesens-Moddergat kennen de langste reistijden naar een huisartsenpraktijk, en andere eerstelijns gezondheidswerkers zoals fysiotherapie en diëtist.

Het gesprek
Meer dan geregeld kwam in de gesprekken naar voren dat de bereidheid om wat voor elkaar te doen groot is; “Maar men moet het wel zelf vragen, we dringen ons niet op”, is de norm in het dorp. Daardoor blijven hulpvragen toch wel liggen. Soms omdat een inwoner niet durft te vragen (vraagverlegenheid) en soms ook omdat men niet weet welke hulp men mag geven aan een ander (handelingsverlegenheid)

Het idee
De vraag en het aanbod zou volgens de inwoners anders aan elkaar geknoopt moeten worden. Een soort van burenhulpdienst – al dan niet digitaal ondersteund - kan een oplossing bieden.

Het vervolg
De Mienskipswurker is in gesprek met de dorpsbewoners om dit plan samen volledig op maat uit te werken.

Het gesprek
In het dorp woont een ouder echtpaar. Beide zijn hulpbehoevend, beiden komen ze er niet of nauwelijks uit. Voor de dagopvang in Dokkum kregen ze geen indicatie: “En toen belden ze op naar Dokkum, werden er kruisjes gezet, maar ja… ze misten net een kruisje he, dus ging het feest niet door..”

Het idee
Een van de inwoners geeft aan best wel een paar keer week te willen koken voor dit echtpaar, maar ook wel voor andere ouderen in het dorp. Een ander lijkt het leuk om verhalen van vroeger met de oudere inwoners van het dorp te bespreken en op te tekenen.

Het vervolg
De Mienskipswurker is samen met de dorpsbewoners aan de slag om het idee meer uit te werken. Daarbij worden eventueel ook Pasana en Talant betrokken om eventueel een lokaal alternatief voor dagbesteding te ontwikkelen.
Het gesprek
De kwaliteit van zorg geleverd door de thuiszorgorganisaties komt aan bod. Men is niet tevreden. Veel wisselende gezichten, vaker niet dan wel op tijd vanwege de reisafstanden en onpersoonlijk. Men zou graag meer betrokkenheid zien van de thuiszorg in het dorp zelf.

Het idee
Mogelijk is het een idee om samen met de thuiszorgorganisatie een meer lokale afdeling op te richten. Met andere woorden: het dorp krijgt invloed op wie aangenomen wordt in het dorp en de thuiszorgorganisatie faciliteert dit. Eigenlijk een mix van de vroegere plaatselijke kruisvereniging in combinatie met de grotere reguliere thuiszorg. Wel heeft dit idee grote gevolgen. Daar moet nog maar eens goed over nagedacht worden.

Het vervolg
Het idee is in de “sudderstand” gezet en zal er op een gegeven ogenblik wel door het dorp, de thuiszorg of de Mienskipswurker uitgehaald worden.

Het gesprek
Openbaar vervoer is belangrijk voor beide dorpen, zeker voor de kinderen en senioren. Het zorgt voor zelfstandigheid en privacy. Inwoners willen niet afhankelijk zijn van dorpsgenoten. Men vindt het niet fijn wanneer dorpsgenoten altijd weten waar je naartoe wilt. Het vervoer kan beter en er zijn verschillende ideeën en oplossingen voor.

Het idee
Een aantal wil het vervoer zelf regelen via een soort ‘burenhulpdienst’. Andere zeggen dat het openbaar vervoer of de taxivergoeding verbeterd moet worden.

Het advies
De Burenhulpdienst opgezet vanuit Het Bolwerk kan ondersteuning bieden op dit idee. De inzet van het instrument WeHelpen of Burenbond kan behulpzaam zijn om vraag en aanbod beter zichtbaar te maken en toegankelijker.
Stacks Image 3667
Oosternijkerk
Het dorp Oosternijkerk telt op dit moment zo’n 930 inwoners en is daarmee in omvang een middelgroot dorp in de gemeente Dongeradeel. Het aantal jongeren in Oosternijkerk is hoger dan gemiddeld in Dongeradeel; dit geldt met name voor de leeftijdsgroep van 0-14 jaar. Het aantal ouderen en volwassenen vanaf 45 jaar is juist lager dan het gemeentelijke gemiddelde. De terugloop van het aantal inwoners in 2030 in vergelijking met 2011 is met 10% fors; de gemeente Dongeradeel ziet het inwonersaantal met 8,5% afnemen. De komende vijf jaar neemt het aantal volwassenen nog toe, en zal daarna gestaag dalen. Het aantal inwoners van 75 jaar en ouder stijgt van 6% nu naar ruim 14% in 2030. De sociaal economische status van de inwoners van Oosternijkerk is gemiddeld. De woningvoorraad voldoet redelijk tot goed aan de woonwensen van de huidige inwoners.

De verwachte groei in de zorgvraag voor diabetes is hoog, net als in de rest van de gemeente Dongeradeel. Ligt de zorgvraag voor diabetes nu nog onder het provinciale gemiddelde in 2030 ligt de zorgvraag er ver boven. De groei ten aanzien van hoge bloeddruk ligt wat lager dan het gemiddelde. De stijging van de zorgvraag rondom COPD, artrose en depressie is eveneens gelijk aan het gemiddelde van de gemeente maar hoger dan het provinciale gemiddelde.

Voorzieningen ten behoeve van de inwoners van Oosternijkerk zijn vooral te vinden in Metslawier. De gemeente koerst aan op centralisatie van woonzorgvoorzieningen in Metslawier met een mogelijk zorgsteunpunt in Oosternijkerk.


Het gesprek
Nieuwkomers zijn van harte welkom in Oosternijkerk. Het dorp en zijn inwoners hebben wat te bieden maar er wordt ook wat verwacht, zoals het leggen van contact, het aansluiten bij verenigingen. Het dorp moet zich inzetten voor ouderen en jongeren. Jongeren zijn meer zelfredzaamheid, voor ouderen zal het dorp zich meer moeten inzetten. De behoefte naar leeftijd-gerelateerde woningen is wenselijk. Het aanbod van voorzieningen moet afgestemd worden op de vraag; verschuivingen zullen dan ook plaats vinden.

Het idee
Inwoners opperden het idee om bejaardenwoningen te laten overkopen. Hiervoor zou Pasana benaderd kunnen worden. Een eerste stap is om met Pasana in gesprek te gaan over het huisvestingsbeleid.
Stacks Image 1081
Ee, Engwierum, Morra en Lioessens
Het aantal inwoners van deze dorpen verschilt nogal. Zo heeft Ee 875 inwoners, Engwierum 570, Morra 235 en Lioessens is met 355 inwoners het kleinste dorp van dit cluster. In Ee en Engwierum wonen relatief meer volwassenen zowel in de leeftijdsgroep 25-45 jaar als de categorie 45-65 jaar. In Morra wonen weer relatief veel ouderen. De sociaal economische status van de inwoners is laag, in Morra is deze gemiddeld. De tevredenheid over de woningen is laag, inwoners zijn tevreden over de woningvoorraad. Verdere gegevens over de ontwikkeling van de zorgvraag zijn niet bekend.
Het gesprek
Nieuwkomers zijn hier van harte welkom en worden opgevangen vanuit dorpsbelangen. Zij maken de nieuwkomers vertrouwd met de diverse verenigingen en activiteiten. Er wordt daarnaast wel initiatief verwacht. Inwoners hebben het gevoel weinig invloed te hebben op de toekomst van de dorpen. Dit gevoel is sterker naarmate het dorp kleiner is. Bijna iedereen wil tot zijn eind in het dorp blijven wonen. Voorzieningen verdwijnen en de inwoners denken creatief na over alternatieven. Het bezit van een auto is noodzakelijk, omdat het openbaar vervoer slecht is. Inwoners geven aan gezond te leven maar maken zich wel zorgen over het hoge alcoholgebruik onder de jongeren.
Het idee
De al eerder genoemde burenhulpdienst, zo nodig aangevuld met de digitale marktplaats Wehelpen wordt nieuw leven ingeblazen.
Woningruil zou een oplossing zijn zodat senioren in een meer passende woning wonen, en hun vrijkomende woning beschikbaar komt voor starters en doorstromers. Eventueel kan gezocht worden naar de mogelijkheid voor nieuwbouw van levensloopbestendige woningen.
Het vervolg
De Mienskipswurker gaat aan de slag met de burenhulpdienst en de digitale marktplaats.
Het realiseren van meer betrokkenheid, meedenken en meebeslissen maakt onderdeel uit van de gehele transformatie vanuit gemeente en instellingen.
Inwoners weten niet hoe ze het alcoholgebruik onder jongeren kunnen verlagen. Vanuit het lokale gezondheidsbeleid van de gemeente kan een plan met hen worden opgesteld, zo mogelijk in combinatie met ande
re dorpen, jeugdgezondheidszorg, welzijn en scholen.
Stacks Image 1953
Ternaard
In Ternaard wonen naar verhouding meer jongeren tussen 15-24 jaar en volwassenen ten opzichte van het gemiddelde in de gemeente Dongeradeel. Het aandeel van kinderen is juist weer lager. Dit geldt ook voor de groep van 64-75 jaar. De groep ouderen boven 75 jaar ligt op het gemiddelde van de gemeente. Dit komt waarschijnlijk mede door de aanwezigheid van een zorgcentrum in Ternaard. Ternaard telt nu 1450 inwoners. De bevolking van de gemeente Dongeradeel krimpt tot 2030 met 8,5%; voor Ternaard ligt dit op 10%, dit geldt vooral voor de groep (jong)volwassenen. De groep van 75 jaar en ouder groeit nog tot 2030. De stijging van de zorgvraag voor diabetes, COPD, hoge bloeddruk en artrose is vergelijkbaar aan het gemiddelde van de gemeente.


Het gesprek
Ternaard heeft een rijk verenigingsleven. Als nieuwkomer is het goed om je daar bij aan te sluiten, dan word je gemakkelijker opgenomen in de gemeenschap. De school is een belangrijke bindingsfactor, ook voor ouderen. Het geeft levendigheid. Het voorzieningenniveau met een gezondheidscentrum en een zorgcentrum is goed. Iedere groep heeft zo zijn eigen voorziening. En dat geldt ook voor de jongeren. Dat is jammer, want zo zijn ze niet zichtbaar in het dorp terwijl ze zelf graag mee willen doen. Ook in Ternaard speelt de alcohol- en drugsproblematiek onder jongeren. Het dorp ervaart veel bureaucratie vanuit de gemeente. In het dorp wonen enkele verbinders, zoals de mensen die een eetclub zijn begonnen.

Het idee

Jongeren willen meer samen op trekken met de ouderen. Inwoners willen de versnippering tussen het Zorgcentrum en het dorpshuis tegengaan.
Het zou mooi zijn als er een plan komt om de problematiek rondom alcohol- en drugsgebruik aan te pakken.

Het vervolg
Een van de verbinders uit het dorp gaat met de jongeren in gesprek om hun wensen, behoeften en mogelijkheden te bespreken.
De versnippering tussen het Zorgcentrum en het dorpshuis is een zaak voor dorpsbelang, inwoners, Pasana en de gemeente.
De gemeente zou samen met de jeugdgezondheidszorg, Verslavingszorg Noord Nederland en de inwoners van Ternaard een plan moeten opstellen om de alcohol- en drugsproblemen aan te pakken.
Stacks Image 929